Szachownica, która stała się symbolem polskiej niepodległości w powietrzu
1 grudnia 1918 roku, wraz z rozkazem wydanym przez generała dywizji Stanisława Szeptyckiego, biało-czerwona szachownica stała się oficjalnym znakiem polskiego lotnictwa wojskowego.
Decyzja ta wieńczyła proces spontanicznych poszukiwań symbolu, który już w pierwszych tygodniach odrodzonej państwowości pojawiał się na samolotach różnych polskich formacji. Lotnicy malowali wówczas pasy i tarcze w barwach narodowych, starając się wyróżniać swoje maszyny na tle szybko zmieniającej się sytuacji frontowej.
Przełomowym momentem okazał się 15 listopada 1918 roku, kiedy porucznik Stefan Stec przyleciał do Warszawy z meldunkiem z oblężonego Lwowa. Na jego Fokkerze widniała czteropolowa szachownica – osobiste godło pilota, odwołujące się do tradycji heraldycznej. Dowódca lotnictwa, ppłk Hipolit Łossowski, uznał, że znak ten łączy prostotę wykonania z czytelnością i symboliką barw narodowych. W efekcie stał się podstawą pierwszego oficjalnego wzoru przyjętego 1 grudnia.
W kolejnych latach znak ewoluował. W 1921 roku dodano obwódki, ustalając klasyczny wygląd szachownicy, która towarzyszyła polskim pilotom podczas wojny polsko-bolszewickiej i w kampanii 1939 roku. W czasie II wojny światowej była używana także na Zachodzie – we Francji w wersji obróconej, w Wielkiej Brytanii w formie niewielkich emblematów umieszczanych na kadłubach.
Po wojnie szachownica pozostała symbolem lotnictwa, choć w 1993 roku wprowadzono jej heraldycznie poprawiony wariant z odmiennym układem pól. Zmiana ta do dziś wywołuje dyskusje, podobnie jak kolejne modyfikacje stosowania znaku, w tym powrót do malowania na górnych powierzchniach skrzydeł w 2012 roku. Trwałość szachownicy dowodzi jednak, że stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i trwałych znaków polskiej wojskowości.
Warto też przypomnieć, że za zgodą wiceministra obrony narodowej Czesława Mroczka polski skoczek narciarski Kamil Stoch wystąpił podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi w 2014 roku w kasku ozdobionym lotniczą szachownicą. W obu konkursach indywidualnych zdobył tytuły mistrza olimpijskiego.
Kresy.pl / IPN
Obowiązujący od 1993 roku wzór polskiej szachownicy lotniczej, źródło: Wikipedia.
Czytaj też:
