Samolot RWD 5 o oznaczeniu SP-ARP, fot. NAC.

RWD-5: przełomowy polski samolot, który przeleciał Atlantyk. Pobił rekord długości lotu

7 August 2025/0 Komentarze/w Historia, Kresopedia, międzywojnie /Przez Eugeniusz Wiśniewski

7 sierpnia 1931 roku na warszawskim lotnisku Okęcie Jerzy Drzewiecki dokonał pierwszego oblotu nowoczesnego samolotu turystyczno-sportowego RWD-5, zaprojektowanego wspólnie ze Stanisławem Rogalskim i Stanisławem Wigurą.

Newsletter Skomentuj Udostępnij Wyłącz reklamy

Była to konstrukcja przełomowa – pierwsza w Polsce z kadłubem spawanym ze stalowych rur i z panoramiczną szybą, znacząco poprawiającą widoczność w locie.

Czytaj też: „Ci cholerni Polacy!”. Dywizjon 303, czyli mistrzowie powietrznych pojedynków

RWD-5 rozwijał wcześniejsze projekty zespołu RWD, jednak jego nowoczesny wygląd i doskonałe osiągi od razu przyciągnęły uwagę. Już miesiąc po oblocie prototyp zwyciężył w III Locie Południowo-Zachodniej Polski, a we wrześniu – w IV Krajowym Konkursie Samolotów Turystycznych, pilotowany przez Żwirkę i Wigurę.

Choć wyprodukowano tylko 20 egzemplarzy RWD-5 i jego wariantu RWD-5bis, maszyna przeszła do historii lotnictwa dzięki jednemu z nich. W marcu 1933 roku oblatano specjalny, jednomiejscowy wariant samolotu RWD-5 – oznaczony jako RWD-5bis i noszący znaki rejestracyjne SP-AJU. To właśnie na tej maszynie Stanisław Skarżyński wyruszył w historyczną podróż, trwającą od 27 kwietnia do 24 czerwca 1933 roku, pokonując trasę z Warszawy do Rio de Janeiro o łącznej długości 17 885 kilometrów.

Najbardziej spektakularnym etapem wyprawy był przelot nad Południowym Atlantykiem, który Skarżyński i SP-AJU odbyli 8 maja – bez lądowania, z Saint Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii. Lot trwał 20 godzin i 30 minut, z czego aż 17 godzin i 15 minut maszyna spędziła nad otwartym oceanem. Przebyta wówczas odległość – 3582 km – pozwoliła Skarżyńskiemu ustanowić międzynarodowy rekord w kategorii samolotów turystycznych o masie własnej do 450 kg.

RWD-5bis Stanisława Skarżyńskiego, domena publiczna.

Jesteśmy najbardziej rzetelnymi mediami w Polsce

RWD-5 znalazł też zastosowanie jako maszyna szkoleniowa w aeroklubach, a jeden egzemplarz służył jako samolot łącznikowy podczas kampanii wrześniowej, wykonując loty z Rumunii do oblężonej Warszawy.

W latach 90. powstała replika tego legendarnego samolotu – RWD-5R – zachowująca wygląd oryginału. Oznaczona SP-LOT, malowana w barwy PLL LOT, do dziś przypomina o sukcesach przedwojennego polskiego lotnictwa.

Kresy.pl / DlaPilota.pl

RWD-5 w Krakowie w 1933 roku, fot. NAC.

Czytaj też: Wolski: program FA-50PL może czekać poważna redefinicja, a nawet zarzucenie zakupu

Dodaj komentarz

Narodowa arka. 4 czerwca 1817 roku powstało Ossolineum

„Wieże i gmachy waliły się na ziemię”. 5 czerwca 1443 roku Polskę nawiedziło największe trzęsienie ziemi w historii

„Wielkie dni Polski rozpoczynają się dziś”. 2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II po raz pierwszy przyleciał do kraju

Ta deklaracja szła dalej niż 13. punkt Wilsona, a mimo to mało kto o niej pamięta. 3 czerwca 1918 ogłoszono deklarację wersalską

List, który zapowiedział rewolucję. 3 czerwca 1524 roku Kopernik po raz pierwszy zaprotestował przeciw geocentryzmowi

Budynki jak butelki, niesamowite prototypy, Panorama Racławicka. 5 czerwca 1894 roku wystartowała Wielka Wystawa Krajowa we Lwowie

To nie były wybory, tylko referendum. Dziś rocznica wyborów z 4 czerwca 1989

List, który zapowiedział rewolucję. 3 czerwca 1524 roku Kopernik po raz pierwszy zaprotestował przeciw geocentryzmowi

3 czerwca 1524 roku Mikołaj Kopernik, przebywający we Fromborku, napisał list do krakowskiego kanonika, kartografa i historyka Bernarda Wapowskiego. Dokument znany dziś jako „List przeciwko Wernerowi” uchodzi za drugą znaną pracę astronomiczną Kopernika, po wcześniejszym „Commentariolusie”, i powstał niemal dwie dekady przed drukiem „De revolutionibus orbium coelestium”.

Choć list miał formę prywatnej korespondencji, szybko zyskał znaczenie naukowe. Oryginał nie zachował się, ale jego treść przetrwała w późniejszych odpisach. Dokument był znany uczonym kolejnych pokoleń, a drukiem ukazał się dopiero w 1854 roku w Warszawie, w edycji przygotowanej przez Jana Baranowskiego.

Czytaj dalej

Narodowa arka. 4 czerwca 1817 roku powstało Ossolineum

Zakład Narodowy im. Ossolińskich, znany powszechnie jako Ossolineum, to jedna z najstarszych i najważniejszych instytucji naukowych i kulturalnych w Polsce.

Jego historia, nierozerwalnie spleciona z losami kraju, rozpoczęła się w 1817 roku, gdy hrabia Józef Maksymilian Ossoliński ufundował we Lwowie instytucję, mającą chronić i rozwijać dziedzictwo narodowe.

4 czerwca 1817 roku cesarz Austrii Franciszek I zatwierdził akt fundacyjny Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Ossoliński zaplanował go jako kompleks łączący bibliotekę, muzeum i wydawnictwo – miejsce, które miało pomagać zniewolonemu narodowi zachować tożsamość.

Czytaj dalej

Ta deklaracja szła dalej niż 13. punkt Wilsona, a mimo to mało kto o niej pamięta. 3 czerwca 1918 ogłoszono deklarację wersalską

Wśród licznych rocznic związanych z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, niesłusznie pomijane jest jedno z najistotniejszych wydarzeń 1918 roku: deklaracja wersalska.

3 czerwca 1918 roku w Wersalu szefowie rządów Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch ogłosili deklarację, w której uznali utworzenie „zjednoczonego i niepodległego państwa polskiego z wolnym dostępem do morza” za jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego pokoju w Europie.

Stany Zjednoczone nie podpisały dokumentu, ponieważ występowały w koalicji antyniemieckiej jako państwo stowarzyszone, a nie formalnie sprzymierzone, jednak deklaracja miała duże znaczenie dla umiędzynarodowienia sprawy polskiej.

Czytaj dalej

„Wielkie dni Polski rozpoczynają się dziś”. 2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II po raz pierwszy przyleciał do kraju

2 czerwca 1979 roku Jan Paweł II rozpoczął swoją pierwszą pielgrzymkę do Polski. Była to wędrówka, która na zawsze odmieniła oblicze kraju.

Papież-Polak odwiedził wówczas Warszawę, Gniezno, Częstochowę, Kalwarię Zebrzydowską, Oświęcim, Wadowice, Nowy Targ i Kraków. Jego wizyta, trwająca dziewięć dni, była wydarzeniem religijnym oraz impulsem politycznym.

Atmosfera w kraju w tamtym czasie była napięta. Po wydarzeniach z czerwca 1976 roku społeczeństwo zaczęło coraz głośniej wyrażać sprzeciw wobec reżimu. Kościół katolicki stawał się przestrzenią wolności i duchowego wsparcia dla milionów wiernych. Wybór Karola Wojtyły na papieża w 1978 roku wstrząsnął władzami PRL, które nie mogły zignorować jego pragnienia odwiedzenia ojczyzny.

Czytaj dalej

To nie były wybory, tylko referendum. Dziś rocznica wyborów z 4 czerwca 1989

Czerwiec 1989 roku na trwałe zapisał się w historii Polski. 4 czerwca 1989 roku, po blisko półwieczu rządów monopartyjnych, Polacy po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej mogli wziąć udział w częściowo wolnych wyborach parlamentarnych.

Wybory do Sejmu miały charakter kontraktowy, natomiast wybory do przywróconego Senatu były wolne. Ich wynik doprowadził do głębokiej zmiany układu sił politycznych w Polsce i stał się jednym z symboli początku końca komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej.

Wolny Senat i 35 proc. mandatów w Sejmie

Korzenie wydarzeń z czerwca 1989 roku sięgały znacznie głębiej. Ich tło stanowiła zmieniająca się sytuacja międzynarodowa, a istotną rolę odegrała polityka reform zapoczątkowana w Związku Radzieckim przez Michaiła Gorbaczowa. „Pierestrojka” i „głasnost” osłabiły kontrolę Moskwy nad państwami satelickimi i stworzyły przestrzeń do zmian. W Polsce do przemian doprowadziły również wieloletnie działania opozycji skupionej wokół „Solidarności”, choć jej potencjał był w drugiej połowie lat 80. znacznie ograniczony.

Czytaj dalej

Budynki jak butelki, niesamowite prototypy, Panorama Racławicka. 5 czerwca 1894 roku wystartowała Wielka Wystawa Krajowa we Lwowie

5 czerwca 1894 roku we Lwowie rozpoczęła się Powszechna Wystawa Krajowa – jedno z najważniejszych wydarzeń gospodarczo-kulturalnych epoki rozbiorów.

Zorganizowana w setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej, miała być nie tylko przeglądem osiągnięć Galicji, ale także wyrazem jedności narodu polskiego ponad podziałami zaborczymi. Organizacji podjął się Lwów, a wystawa odbiła się szerokim echem także za granicą – w Europie i poza nią.

Odpowiedź na wystawę paryską

Na 46 hektarach Wzgórza Stryjskiego, w ciągu dwóch lat, wzniesiono aż 129 obiektów: pawilonów, galerii, hal, restauracji, a także stadion i kolejkę linową. Wystawa została podzielona na 28 sekcji tematycznych, prezentujących dorobek w dziedzinach przemysłu, rolnictwa, komunikacji, rzemiosła, edukacji i sztuki. Za stronę architektoniczną odpowiadali m.in. Julian Zachariewicz i Franciszek Skowron.

Czytaj dalej

Zobacz także

Wolny Senat i 35 proc. mandatów w Sejmie

Odpowiedź na wystawę paryską

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.1 zł = 1 dzień dostępu.

Wspieraj Kresy i czytaj bez reklam.
1 zł = 1 dzień dostępu.