Trybunał Konstytucyjny orzekł dziś, że rozporządzenie MEN dotyczące nieuwzględnianie religii w średniej ocen uczniów zostało wydane bez porozumienia z władzami Kościoła Katolickiego i jest niezgodne z Konstytucją.
22 maja 2025 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok w sprawie nauczania religii i oceniania uczniów, orzekając o niezgodności z Konstytucją RP oraz Konkordatem przepisów zawartych w dwóch rozporządzeniach Ministra Edukacji. Chodzi o akty prawne z 22 marca i 26 lipca 2024 r., dotyczące m.in. nieuwzględniania oceny z religii w średniej ocen oraz warunków organizacji lekcji religii.
Wyrok zapadł jednogłośnie w składzie orzekającym pod przewodnictwem sędziego Jarosława Wyrembaka, z udziałem prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz sędziego Stanisława Piotrowicza. Rozpoznanie sprawy odbyło się na wniosek grupy posłów PiS, którzy zaskarżyli przepisy wprowadzone przez minister edukacji Barbarę Nowacką.
Sędzia sprawozdawca Bogdan Święczkowski uzasadniał, że wyłączenie oceny z religii ze średniej ocen ucznia oznacza zmianę sposobu realizacji nauczania tego przedmiotu, co – zgodnie z obowiązującymi przepisami – wymaga uzgodnień z Kościołami i związkami wyznaniowymi. Brak takich uzgodnień został uznany za naruszenie trybu wydania rozporządzenia. W opinii TK, konsultacje publiczne, w tym opinia Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, nie mogą zastąpić formalnych uzgodnień wymaganych ustawą o systemie oświaty, Konstytucją oraz Konkordatem z 1993 r.
Trybunał stwierdził, że zmiany wprowadzone przez minister edukacji nie zostały uzgodnione z Konferencją Episkopatu Polski, Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym ani innymi Kościołami i związkami wyznaniowymi. Dotyczyło to zarówno rozporządzenia z 22 marca 2024 r., które uchylało wliczanie oceny z religii do średniej ocen, jak i rozporządzenia z 26 lipca 2024 r., uzależniającego organizację lekcji religii od liczby uczniów.
W treści uzasadnienia wyroku wskazano, że zmiany w systemie oceniania, które mają wpływ na kształt świadectwa szkolnego, powinny być wprowadzane z zachowaniem ustalonych procedur i porozumień. TK przypomniał również, że podobne stanowisko zajął już w 2009 r., gdy oceniano zgodność z Konstytucją zasad wliczania religii do średniej ocen.
Wnioskodawcy wskazywali także, że zmiany mogą ograniczać prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, co gwarantuje Konstytucja RP i Konkordat. Ich zdaniem, religia to nie tylko przekaz treści religijnych, ale także nauka wartości, które wspierają proces wychowawczy. Podkreślali również, że wprowadzone przepisy godzą w zasady organizacji nauczania religii, które powinny być ustalane w porozumieniu z Kościołami i związkami wyznaniowymi.
Alternatywą są lekcje etyki. Ocena z religii lub etyki umieszczana jest na świadectwie szkolnym, bez informacji o rodzaju zajęć. Przed wprowadzeniem nowych przepisów, ocena ta miała być wliczana do średniej ocen, która miała znaczenie przy przyznawaniu świadectw z wyróżnieniem.
Minister edukacji Barbara Nowacka odmówiła udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. W piśmie z 21 października 2024 r. podniosła zarzuty wobec legalności obecnego składu TK. Wyrok ma moc obowiązującą od chwili ogłoszenia i podlega niezwłocznej publikacji.
Wcześniej Trybunał Konstytucyjny zawiesił rozporządzenie minister edukacji narodowej, które polegało na zmniejszeniu godzin lekcyjnych religii.
Według ustaleń Nowackiej – przedszkola i szkoły mają obowiązek zorganizowania lekcji religii dla grupy nie mniejszej niż siedmiu uczniów danej klasy lub oddziału (wychowanków grupy przedszkolnej). Tworzenie grup międzyoddziałowych lub międzyklasowych w dalszym ciągu będzie mogło mieć zatem miejsce wyłącznie w sytuacji, w której w każdej z łączonych klas lub oddziałów znajduje się mniej niż 7 uczniów uczęszczających na religię.
Kresy.pl/opoka.org.pl
