Bitwa pod Miłosławiem (1848) – największe zwycięstwo powstania wielkopolskiego
Bitwa pod Miłosławiem, stoczona 30 kwietnia 1848 roku, była największym zwycięskim starciem powstania wielkopolskiego 1848 roku.
Powstanie wielkopolskie 1848 roku wybuchło w kontekście wydarzeń Wiosny Ludów oraz rewolucji marcowej w Berlinie. 20 marca w Poznaniu utworzono Komitet Narodowy, który podjął działania na rzecz reorganizacji życia politycznego i wojskowego oraz rozpoczął formowanie polskich sił zbrojnych pod dowództwem Ludwika Mierosławskiego. W jego skład wchodziły środowiska o zróżnicowanych poglądach – od zwolenników radykalnych zmian ustrojowych po opowiadających się za porozumieniem z władzami pruskimi.
W toku mobilizacji formowano oddziały powstańcze, a w odezwach kierowanych do ludności pojawiały się postulaty społeczne, w tym dotyczące poprawy sytuacji chłopów. Walki objęły znaczną część Wielkiego Księstwa Poznańskiego. 11 kwietnia zawarto porozumienie z władzami pruskimi w Jarosławcu, które przewidywało ograniczenie sił polskich, jednak zostało ono wkrótce złamane, co doprowadziło do wznowienia działań zbrojnych.
Bitwa pod Miłosławiem rozegrała się w momencie ponownej eskalacji konfliktu. Siły polskie, liczące początkowo około 1200 żołnierzy i dysponujące czterema działami, zostały zaatakowane przez wojska pruskie dowodzone przez generała Heinricha von Bluma, które miały przewagę liczebną. Prusacy nadciągali w dwóch kolumnach z kierunku Środy i Wrześni.
Początkowo podjęto próbę rokowań, jednak została ona przerwana. W pierwszej fazie walk oddziały polskie zostały wyparte z Miłosławia. Sytuacja uległa zmianie wraz z nadejściem posiłków – oddziałów dowodzonych przez Józefa Garczyńskiego i Feliksa Białoskórskiego. Wzmocnione siły powstańcze przeszły do kontrataku, uprzedziły działania kawalerii pruskiej i odzyskały miasto, zmuszając przeciwnika do odwrotu.
Straty obu stron były zbliżone i według szacunków wyniosły po około 200–250 żołnierzy. Mimo odniesionego zwycięstwa, wyczerpane oddziały polskie nie były w stanie prowadzić dalszych działań ofensywnych.
Powstanie zakończyło się w maju 1848 roku. Główne siły skapitulowały 9 maja, a ostatnie oddziały złożyły broń 17 maja w rejonie Żnina. W następstwie wydarzeń 1848 roku Wielkie Księstwo Poznańskie zostało przekształcone w Prowincję Poznańską w ramach państwa pruskiego.
W historiografii powstanie z 1848 roku zalicza się do najważniejszych wystąpień zbrojnych w Wielkopolsce w XIX wieku, obok wydarzeń z 1806 roku oraz powstania wielkopolskiego z lat 1918–1919.
W szerszym ujęciu, stosowanym niekiedy w publicystyce i opracowaniach popularnych, do tradycji powstańczej regionu zalicza się również wydarzenia z 1846 roku oraz udział Wielkopolski w Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 roku.
Czytaj też:
Mierosławski i inni oskarżeni. Historia głośnego procesu w Moabicie
Kresy.pl
