Mir. Zamek Radziwiłłów.

Wioska Mir została założona przed 1345 r. Jej historia łączy się ściśle z zamkiem, wybudowanym w późnym średniowieczu lub wczesnym renesansie, który był przez wieki celem licznych ataków. Miasto zyskało sławę także dzięki założonej tu instytucji Mir Jesziwa, która działała od 1815 do 1939 r., stanowiąc renomowane międzynarodowe centrum kultury żydowskiej. W Mirze można odnaleźć wiele miejsc upamiętniających historię Żydów. Po II wojnie światowej miejscowość została odebrana Polsce i weszła w skład Białoruskiej SSR.
Jedyny na Białorusi zespół zamkowy figurujący na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Wzniesiony na rzucie czworoboku zbliżonego do kwadratu, z pięcioma masywnymi pięcio- i siedmiokondygnacyjnymi wieżami jest wyjątkowym połączeniem stylu gotyckiego, renesansowego i barokowego.
Budowę zamku rozpoczął pod koniec wieku XV w stylu gotyckim starosta brzeski i kowieński Jerzy Illinicz. Na początku XVI w. były to tylko mury obwodowe, baszty i nieistniejący dziś budynek jednopiętrowy w południowo-zachodnim narożniku dziedzińca. Pierwotne ściany miały u podstawy grubość 3 m i do 13 m wysokości. W połowie XVI w. powstał parterowy, podpiwniczony budynek wzdłuż murów północnych i wschodnich. Około 1568 r. mirski zamek przeszedł w ręce książąt Radziwiłłów, którzy przebudowali go w stylu renesansowym. Istniejący budynek został podwyższony do trzech kondygnacji i zmienił charakter z obronnego na pałacowy. Zamurowano strzelnice, przebito okna i przekształcono średniowieczne korony murów. W pierwszej połowie XVII wieku zamek otoczono bastionowymi fortyfikacjami ziemnymi. Obszar o powierzchni 25 ha, otaczający zamek został zaadaptowany na park.
Zamek był niszczony przez Szwedów w 1655 i 1706 r. Odbudowany stał się rezydencją m.in. wojewody wileńskiego Karola Stanisława Radziwiłła ?Panie Kochanku?, który słynął z wystawnych uczt.
Zamek został znacznie uszkodzony w czasie walk polsko-rosyjskich w 1794 r. W epoce napoleońskiej (1812 r.) został spalony i częściowo wysadzony w powietrze. Od 1813 r. drogą dziedziczenia dwukrotnie zmienił właścicieli. W 1895 r. zakupiony został przez książęcą rodzinę Światopełk-Mirskich. Budowla została ponownie odnowiona i zamieszkana. Rodzina Świętopełk-Mirskich była właścicielami zespołu obiektów do 1939 r. Od 1991 r. w zespole zamkowym prowadzone są prace konserwatorsko-rekonstrukcyjne.
Tekst: Agnieszka Homan