Strzałkowice

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. 11, Warszawa 1890, s. 450-451.

Strzałkowice, wś, pow. samborski, 5 klm. na płd.-zach. od Sambora. Na płn.-wschód leży Powodowa (przedmieście Sambora), na płd.-zach. Waniówice, na płn.-zach. Dąbrów­ka; północny narożnik wsi dotyka Biskowic. Wzdłuż granicy płd. płynie Dniestr. Półn. część obszaru przepływa dopływ Dniestru: Dąbrówka. Środkiem obszaru idzie gościniec, a na płn. od niego leżą zabudowania wiej­skie, między niemi kościół, plebania i szkoła. Własn. mn. ma roli or. 927, łąk i ogr. 77, past. 112 mr. W r. 1880 było 260 dm„ 1167 mk. w gminie (1105 rz.-kat., 43 gr.-kat., 19 izrael.; 1142 Polaków, 25 Rusinów). Par. rz.- kat. w miejscu, dek. samborski, dyec. prze­myska. Należą do niej: Dąbrówka, Mrozowice, Torhanowice i Waniowice. Rok erekcyi parafii niewiadomy; wspominana w aktach biskupstwa przemyskiego pod r. 1494. W r, 1589 otrzymali parafią mansyonarzc samborscy. Pierwotny kościół był drewniany. Napad tatarski zniszczył go w r. 1624. Następnie stanął Rurowany, który konsekrował p. w. WW. ŚŚ. i św. Wojciecha Ludwik Załuski, bisk. kijowski i sufragan przemyski, d. 22 maja 1692 r., jak świadczy napis nad drzwia­mi od zakrystyi, W r. 1830 został kościół rozszerzony i odnowiony przoz proboszcza ks. Staszkiewicza. W r. 1883 dano nowy dach. Zasługuje na uwagę stara, rzeźbiona, drewnia­na chrzcielnica, dawny zabytek, i starożytny kielich pięknej roboty, srebrny, wyzłacany. Kościół obsadzony lipami. Bliższe szczegóły odnoszące się do parafii i jej wyposażenia znajdują się w archiwum parafialnem samborskiem, w księdze p. t. „Copiae jurium“. Par. gr.-kat. w Waniowicach. We wsi szkoła etat. 1-klasowa. Ludność trudni się zdawna tkactwem. Założenie wsi odnieść należy do końca XIV w. Świadczy o tem przywilej lo­kacyjny, wydany w r. 1395 przez Spytka z Melsztyna, zapisany w metryce kor. (rkp. Ossol., Ńr. 2837, Str. 86, 87): „A. 1395 in octava decollationis Sti Joannis Baptistae. In Oszuiny. Magnificus Spytko de Melsztyn, Samboriensis haeres, provido Nicolao Serdiczko, dat facultatem locandi villam Strzałkowice. In qua ad Scultetiam duos laneos, tertium pro dote Ecclesiae, qnartum pro biforibus via pecudum, qua vulgariter dicitur Skot­nik, cum molendino in rippa fluvii dicti Niestr, cum suis emolumentis extruendo, cumque taberna, uno sutore, sartore, macellis carnium, pistore, fabro in eadem villa Scultetialibus, piscinisąue erigendis, tum pratis, secundum seulteti necessitateni, de censu laneali sexta marca, de reliquis dalionibus sexta parte; de re judicata tertio denario, assignat. Q,uam villam jure magdeburgensi gaudere vult, insuper incolae coram Sculteto aucupari, venari animalia parva, obligantur. Ratione quorum Scultetus tempore belli solus cum uno sagittario servire obstringitur. Cujus per Vladislaum regem facta confirmatio. In Hotwian, feria tertia ante festura Sancti Bartholomaei A. D, 1442“. Za czasów Rzpltej należała wś do dóbr koron, ekonomii samborskiej, klucza zadniestrzańskiego. W lustracyi z r. 1686 (rkp. Ossol., Nr. 1255, str. 47) czytamy: „Ła­nów w tej wsi 15 ½ facit ćwierci 60. Plebań­skich 3 wolnych. Powinności: robią z ćwier­ci dzień jeden, do orania sprzęgają się z pół- łanka, po parze bydła z ćwierci dając. Kosić, grabić, prząść, nawóz w pole wozić, podwody, drwa pokładać i inne drobiazgi tak, jako Czukwianie odprawują. Czynsze: płacą z osiadłych ćwierci z każdej po złp. 6, z pustych zaś, na których pasają, po złp. 3. Stawek pod Dąbrówką bywał, który spustoszał; jednakże łąki są na tem miejscu, które poddani koszą i dają za to kur 15 do dalszej zamku sambor­skiego ordynacyi. Pan Marcin Łoziński wój­towskich ćwierci trzyma 4, nic z nich nie daje do skarbu”. W inwentarzu z r. 1760 (rkp. Ossol., Nr. 1632, fol. 141) czytamy: „Ta wieś ma w osiadłości łanów l5 ½ , co czyni ćwierci 62, videlicet roboczych gro­-

[s.451]

madzkich 24, arendowych 38; zosobna plebańskich ćwierci 3, wójtowskich 4. Chleba ad praesens gromadzkiego 137. Czynsze tej wsi: Z ćwierci arendownych, których ad praesens znajduje się 38) po zł. 6 facit 228 zł. Stawek pod Dąbrówką bywał, który spusto­szał jednakże; łąki są na tem miejscu, które poddani koszą i dają za to kur 15, po gr.7 ½ każda kura, facit zł. 3 gr. 22 ½ Powin­ności: robią z ćwierci dzień jeden od rana do wieczora, do orania sprzęgając się, z półłanku parę bydła z ćwierci dając, przychodzi na tydzień folwarkowi zadniestrskiemu dni ro­boczych 22, a na wójta pańszczyźnianego, który służy temuż folwarkowi, na tydzień dni dwa. Kosić, grabić, prząść sztuk 15, nawóz w pole wozić, podwody dawać, drew far 30 do roku pokładać i inne drobiazgi tak jako Czukiew odprawować mają. Wójtowstwa w tej wsi posesorem Jmci Pan Jan Popiel i Konstancya z Bieńkowskich małżonkowie, na któ­re prawo prodnxerunt, vigore którego hibernę na gardekurów Jego Król. Mości i inne onera fundi ferre tenetur. Budynek oficerski z drzewa w węgieł budowany, słomą pokry­ty, w nim sień, izba z alkierzem, w których okien cztery w drewno oprawnych, drzwi tak do izby alkierza, jako z alkierza do sieni na zawiasach i hakach żelaznych; po drugiej stronie izba, w niej okno jedno, także w dre­wno oprawne, drzwi na zawiasach żelaznych. Podle izby komora i kuchenka, w tyle komo­ry, stajnia do komory przystawiona, z chru­stu grodzona, pod jednym dachem, w niej żłób i drabina, okien po jednej stronie ma­łych szklannych w drewno oprawnych dwa“. W aktach grodz. ziem. (t. VII, str. 63, Lwów. 1878) podany jest dokument ruski, wysta­wiony d. 21 stycznia 1422 r. w Pohoniczach (t. j. w Samborze), którym Staszko z Dawi­dowa, ststa samborski, rozgranicza dobra „Strilkowci” od dóbr władyctwa przemyskie­go. W tłumaczeniu polskiem (1. c., str. 64) podano nazwę „Strzałkowce“ a w objaśnieniu nazwano Strzałkowicami. Zdaje się, że doku­ment ten odnosi się do wsi Strzyłki w pow. staromiejskim. Lu. Dz.