Eugeniusz Lokajski był autorem setek zdjęć z Powstania Warszawskiego. Zginął na Marszałkowskiej [+GALERIA]
25 września 1944 roku, w 56. dniu Powstania Warszawskiego, zginął por. Armii Krajowej Eugeniusz Lokajski „Brok” – olimpijczyk, lekkoatleta, nauczyciel i fotograf, który przeszedł do historii jako jeden z najwybitniejszych dokumentalistów zrywu.
Lokajski urodził się w 1908 roku w Warszawie. Był wszechstronnie utalentowanym sportowcem, trzykrotnym mistrzem Polski i rekordzistą kraju w rzucie oszczepem, wicemistrzem świata w pięcioboju, olimpijczykiem z Berlina w 1936 roku. Po zakończeniu kariery sportowej został nauczycielem wychowania fizycznego. W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako dowódca plutonu w 35. Pułku Piechoty, trafił do sowieckiej niewoli, z której zdołał uciec. W czasie okupacji prowadził zakład fotograficzny, a od stycznia 1944 roku działał w Armii Krajowej, przyjmując pseudonim „Brok”.
W sierpniu 1944 roku, podczas Powstania, otrzymał zdobyczny aparat Leica oraz zadanie dokumentowania życia i walk w stolicy. W ciągu dwóch miesięcy wykonał ok. 1000 fotografii – dziś należą one do najcenniejszych świadectw tamtych wydarzeń. Utrwalił codzienność powstańców, ich walkę i chwile triumfu, m.in. zdobycie PAST-y przy ul. Zielnej czy walki o Pocztę Główną. Jego zdjęcia, niezwykle sugestywne i pełne emocji, stały się nie tylko dokumentem, lecz także symbolem bohaterstwa warszawiaków.
Zobacz codzienność Powstania na zdjęciach Eugeniusza Lokajskiego:
Pod koniec września 1944 roku Komenda Główna AK powierzyła mu zadanie wykonania zdjęć do fałszywych kenkart, które miały umożliwić żołnierzom opuszczenie Warszawy wraz z ludnością cywilną po planowanej kapitulacji. Aby zdobyć brakujące klisze, 25 września udał się do zakładu fotograficznego w kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 129. Budynek został trafiony pociskami artyleryjskimi i zawalił się, grzebiąc Lokajskiego pod gruzami.
Ciało odnaleziono dopiero w maju 1945 roku Pogrzeb odbył się 5 czerwca w kościele św. Krzyża w Warszawie, a następnie złożono je na Cmentarzu Powązkowskim. Siostra Zofia ocaliła jego negatywy, które po latach trafiły do Muzeum Powstania Warszawskiego.
Eugeniusz Lokajski – mistrz sportu i mistrz fotografii – przeszedł do historii jako jeden z tych, którzy swoją pasją i talentem dali nieśmiertelne świadectwo walki i ofiary Powstańczej Warszawy.
Kresy.pl
Eugeniusz Lokajski z kotem na ulicy Moniuszki, domena publiczna.
Czytaj też: Można było przesłać do 25 słów, listonosze chętnie przyjmowali bandaże. Powstańcza Harcerska Poczta Polowa
