Sprynia

Sprynia, wś, pow. samborski, 18 klm. na płd.-zach. od Sambora (sąd pow., st. kol., urz. poczt, i tel.). Na zach. i płn.-zach. leży Zwór, na płn. Wola Błażówska i Spryńka, na wsch, Manasterzec, na płd.-wsch. Stronna (dwie ostatnie w pow. drohobyckim), na płd.- zach. Niedzielna (pow. staromiejski). W płd. lesistej stronie, w lesie Ożynowatym, powsta­ją z licznych strug dwa potoki: Jaglina i Kamienny, z których połączenia tworzy się pot. Sprynia (jedno z ramion Czerchawy) i płynie na płn.-wsch. do Monasterca, zabierając małe strugi. W dolinie Spryni leżą zabudowania wiejskie (398 mt. cerkiew). Płd. część obsza­ru dochodzi 645 mt. Na granicy płd. wznosi się Wydilak (862 mt.); we wschód, stronie wzgórze Huta (637 mt.), na zach. wzgórze Salarskie (600 mt.). Własn. więk. ma roli or. 83, łąk i ogr. 24, pastw. 73, lasu 2230 mr.; wł. mn. roli or. 622, łąk i ogr. 169, past. 489 mr. W r. 1880 było 93 dm., 489 mk. w gminie; 6 dm., 21 mk. na obsz. dwor. (468 gr.-kat., 18 rzym.-kat., 24 izr.; 453 Rusinów, 57 Polaków). Par. rzym.-kat. w Czukwi, gr.-kat. w miej­scu, dek. staromiejski, dyec. przemyska. Wo wsi cerkiew p. w. św. Mikołaja i szkoła fi­lialna. O śladach nafty w S. pisze Jahrb. der geolog. Reichsanst. (1881, str. 155). We wsi jest tartak. Za czasów Rzpltej należała wś do dóbr koronnych, do krainy podbuskiej, ekon. samborskiej, a ziemi przemyskiej. W” Rkp. Ossolin. (Nr 2837, str. 87) czytamy: „A. 1555 die 18 decembris Varsoviae. Poponatum Bona regina discreto Mathiae, cum area integra ac locis pro pratis et hortis convenientibus dat in Sprynia. „A. 1451. Privil. Sigismundi Augusti, quo mediante facultas Magnifici Mielecki, Capitan. Samboriensis, provido Sienkoni Kiczer Sculteto tabernam extruendi cum extirpatione unius lanei ad eandem, inferius villae Sprynia, ea ratione, ut subditi illic potendi gratia, convenirent, data approbatur“. W lustracyi ekon. samborskiej z r. 1686 (Rkp. Ossol., No 1255, str. 164) czytamy: „Sprynia ma łanów 7 ½ , z osobna kniazkich łanów 5, popowski łan jeden. Spryńka ma łan jeden. Czynsze na św. Marcin. Czynszu da­ją na rok z każdego łanu złr. 10; żyrowszczyzny z każdego łanu po gr. 20; czynszu głó­wnego z każdego łanu zł. 2; za wołu gromada daje z łanu zł. 2; pokłonu od gromady zł. 1 gr. 18; owsa z łanu każdego dają półmiarek jeden, gęś jedną, kur dwie, jajec z łanu 16; za sądy zborowe płacą dwiema ratami zł. 10, z pustych łanów koszonych dają po 24 zł., kniaziowie płacą z łanów swoich z każdego po zł. 5 gr. 26; pop płaci czynszu zł. 3 gr. 10. Czynsze na św. Wojciech: kuchenne, za ja­gnię, dziesięcinę owczą, powinności i robotni­ków tak dają i posyłają jako wś Podbuż. Drzewa, desek i gontów nie dają; jednak do żupy spryńskiej, kiedy robi, wszelkie potrze­by dodawać powinni, a kiedy nie robi ta żupka, to do nahujowskiej żupy też powin­ności dodawać powinni. Iwan Spryński Her­manowicz trzyma ćwierć roli, z której służbą wojenną służy. Przywileju jednak na tę ćwierć nie pokazał. Ojcowie także bernardyni samborscy trzymają pół łanu, za jakiem pra­wem, nie pokazali, co się do dalszej zostawuje ordynacyi. Spryńka żadnych nie daje powin­ności, ale tylko czynszu daje jednego roku na św. Marcin zł. 5, a na św. Wojciech zł. 5. W tej wsi trzymają Iwan Fedor, Janko Iwan, Stasio Stefan Spryńscy wójtowstwo vigore przywileju nadanego sobie od Najjaśn,

[s.150]

Jana Kazimierza w Warszawie dnia 26 maja r. 1667, który przywilej potwierdził potem Najjaśn. Jan III we Lwowie d. 4 lipca r. 1678. Ale że w tem nowem confirmationis prawie niektóre sobie wolności pokładli, któ­rych w dawniej szem prawie nie masz, tedy jako subreptitias kasujemy według tylko da­wnego prawa ich zachowując przy temże wójtowstwie. Uskarżali się poddani z Spryńki, że płacą z pół łanu hajduckiego, którego mię­dzy rolami gromadzkimi nie mają. Co że jest przeciwko słuszności, tedy aby zamek sam­borski w tem poddanym tymże był pomocą i od tego zasłonie ich mógł, odsyłamy ich do zamku samborskiego.“ W inwentarzu zr. 1760 (Rkp. Ossol., 1632) czytamy na str. 58: „Wś Sprynia i Spryńka osiadła na łanach 8 ½ , videlicet starych łanów 5, koszonych 3, pust. ½ ; z osobna kniazkich 3, popowski je­den. Chlebnika ad praesens znajduje się 48. Czynsze: kuchennego z chlebnika każdego po gr. 2 ½ =4 zł. Za niewożenie drzew, których powinni byli z łanu każdego sianego przy­wieźć po fur 200, teraz nie wożą, płacą z ła­nu po zł. 40, co czyni 200 zł.; żerowszczyzny z tychże łanów po gr. 20, czyni 3 zł. 10 gr.; czynszu głównego z tychże po zł. 2, czyni zł. 10. Za wołu kuchennego z tychże łanów sianych z każdego po zł. 2, czyni zł. 10. Zboroszczyznę z każdego łanu sianego zł. 10, czyni zł. 50. Owsa z każdego łanu sianego po półmiarków 2, więc półmiarków 10, które przez połowę dają w ziarnie, a przez połowę płacą za półmiarek zł. 2, czyni zł. 10. Gęsi 2, kur 4, jajec 16 z łanu, czyni 10 zł. 26 gr. Pokłonu od gromady zł. 1 gr. 18. Ż koszo­nych łanów zł. 48. Za baranka wielkanocne­go 1 zł. Summa czynszu 372 zł. 24 gr. Ad hoc z wójtowstwa czynszu zł. 11 gr. 18. Po­winność gromady: Chlebnik każdy mający sprzężaj drew każdego tygodnia po fur 2. Żupy spryńskiej budynki reparują i nowe swym kosztem budują. Drzewa na kadzie do wszystkich żup dodają i odwożą. Wójtowstwo w tej wsi, którego posesorem p. Franciszek Michał Monasterski, na które prawo produxit, vigore którego wszystkie onera fundi i hiberną płacić powinien. Lasy do tej wsi należące: Las Kamienisty nazwany, jodłowy, od Nie­dzielny. Las jodłowy i bukowy „Studzianna” nazwany. Las bukowy nazwany „Czysta dolina“. Chaszcze drobne od wschodu. Chaszcze „Potoki” nazwane od Stronny. Las od wsi Żworu, nazwany „Czarna kiczera“, gruby jodłowy. Chaszcze od Woli Błażowskiej, nazwane „Choduszów”. O żupie spryńskiej czyta­my tamże na str. 14: „Żupa spryńska. Z przyjazdu wrota we trzech słupach z furtką z tarcic podwójne, daszkiem gontowym po­kryte. Rezydencya kwotnicka nowa, z drze­wa jodłowego, dachem gontowym pokryta; do sieni drzwi na biegunach drewnianych bez zamknięcia, przy drzwiach komórka z drzewa łupanego, w niej okno w drewno oprawne. Po prawej stronie izba, do niej drzwi na zawiasach i hakach żelaznych, z klamką żelazną, wrzeciążem i skoblem. Okien w tej izbie 3, w drzewo oprawnych, we dwie kwatery, na za­wiasach żelaznych, z haczykami i skoblikami; czwarte okienko małe, w drzewo oprawne. Piec z kafli zielonych, przy nim komin z gliny lepionej na pręcie żelaznym, pod dach wy­wiedziony. Piec piekarski dobry. Pod oknami ławy dwie. Pułap i podłoga z tarcic. Z tej izby komora, do której drzwi na zawiasach żelaznych z wrzeciążem i skoblem; w tej komorze okno jedno w drzewo oprawne, z okien­nicą z komorą zamykającą się. Z tej komory drzwi na dwór na zawiasach żelaznych z za­suwą drewnianą. Podłoga i pułap dobre. Po lewej ręce sieni izba druga, do niej drzwi na zawiasach żelaznych, z klamką, antabkami dwiema, wrzeciężem i skoblem. W tej izbie okien dwoje, w drewno oprawnych, na zawiaskach, z haczykami i skobelkami żelaznymi, z okienicami ze dworu na zawiasach żelaznych. Pod oknem ława na słupkach. W tej izbie piec kaflowy, na fundamencie z cegieł muro­wanym, przy nim komin z gliny lepiony na pręcie żelaznym. Wieża nowa, z drzewa bu­dowana, dachem gontowym pokryta, w niej panwi nie masz. Wieża druga od lat 3 posta­wiona, z drzewa łupanego, dachem gontowym pokryta, drzwi do niej troje na biegunach drewnianych. Panew zażywana dobra, o klu­czach 110, kadź surowiczna wielka, od kiera­tu do kadzi rynien 4 dobrych. Bednarnia no­wa, z szopą złączona, z drzewa jodłowego, gontami pokryta. Do szopy drzwi nie masz, tylko odrzwi; z szopy po prawej ręce drzwi do izby bednarskiej, na zawiasach żelaznych; okien 4, pod oknami ław prostych 2. Piec piekarniany z gliny nalepiony. Około tej żu­py ogrodzenie z kołów, jako i w żupie nahujowskiej. Od Sambora jadąc karczma, z drze­wa łupanego izba i komora, a sień z chrustu grodzona, częścią gontami, częścią dranicami pokryta. Do sieni drzwi na zawiasach z zasową. Okien w izbie 2, piec kaflowy, przy nim komin z gliny lepiony. W komorze okno jedno. Podłogi i pułapy w izbie i komorze z dylów, dobre. Podsadkowie tej żupy: Fedko Bednarz, Piotr Czoropowski, Jakub Gozdawski, Michał Jarosz, Iwan Iwaryk, Hryń Skurysik i dwóch żydów. Tak tę żupę jako i nahujowską zaarendowała teraźniejsza administracya starozakonnym na rok jeden za 20,000 złp. Ale dla skąpości drew bliższych, a odległości dalszych i drogości onych może w dalszych latach ten dochód się zmniejszy.” Lu. Dz.