Sielec

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. 10, Warszawa 1889, s. 530-531.

3) S., wś, pow. samborski, 13 klm. na płd.- wschód od Sambora (sąd i urz. pocz.). Na płn. leży wieś Szade, na wschód Horodyszcze i Stupnica, na płd. Mokrzany (część Hołodówka), na zach. Olszanik (części wsi: Trojany i Słoboda). Wś leży w dorzeczu Dniestru za pośrednictwem Bystrzycy i jej dopływu Czerchawy. Bystrzyca wchodzi tu od płd. z Hołodówki, a płynie do Stupnicy; Czerchawa wchodzi od płd.-zach. z Olszanika a płynie przez płn. część obszaru do Horodyszcza. Zabudowania wiejskie leżą w środku obszaru (342 mt.). Dolina Bystrzycy wznosi się do 309 mt.; na płn. punkt jeden 302 mt. Własn. więk. ma roli or. 107, łąk i ogr. 39, past. 4, lasu 156 mr.; wł. mn. roli or. 809, łąk i ogr. 157, past. 217, lasu 207 mr. W r. 1880 było 172 dm., 734 mk. w gm., 9 dm., 47 mk. na obsz. dwor. (657 gr.-kat., 32 rz.-kat., 85 izr,,7 innych wyznań; 728 Rusinów, 50 Polaków,

Niemców). Par. rz.-kat. w Dublanach, gr.- kat. w miejscu, dek. mokrzański dyec. przemyska. We wsi jest cerkiew. „A. D. 1538 donat Magnificus Petrus Odrowąż Weryży et illius successoribus, curiam alias dworzyszcze „ Waczewo“ in villa Sielcze, cum pratis, agris, silvis, mericis, robetis, mellificiis, earumque decursibus, ad dietam aream Waczewo spectantibus, tum etiam Gurdium, alias Potok Uruszny nuncupatam, iuter prata ejusdem areae decurrens cum ambabus ryppis. Quam donationem Sigismundus Augustus rex approbat A. D. 1559“ (Rkp. Ossol., Nr. 2837, str. 81). Według miejscowego podania poczęła się w S. ludność osiedlać od czasu, kiedy niejakiemu Dżurdżowi nadano część pola, tak zw. Dżurdżowską górę. Za Jana Kazimierza, po uśmie­rzeniu buntów kozackich, nadano drugą część wsi niejakiemu Skrebeciowi, atamanowi kurennemu. Od pierwszego z tych osadników pochodzi szlachecka rodzina Sieleckich z przydomkiem Dżurdż, od drugiego Sieleckich Skrebeciowiczów. Z czasem osiedliło się tu dwadzieścia kilka rodzin szlacheckich, a obok tego nadano trzecią część wsi włościanom za opłatą czynszu do skarbu. W r. 1789 sprze­dała kamera część rustykalną. Są ślady, że parafią założył i uposażył Michał Wiszniowiecki między r. 1669 a 1673 i w owym to czasie stanęła także cerkiew drewniana, zwa­na królewską. W r. 1713 oddzieliła się gro­mada szlachecka od włościan i zbudowała so­bie nową drewnianą, dotąd istniejącą cerkiew, uposażyła ją gruntami i miała swego paro­cha. Były tu przeto dwie parafie. Cerkiew królewska, mała, źle zbudowana, podupadła, a około r, 1804 złączono obie parafie. We wsi jest szkoła etat. 1-klas. i kasa pożyczk. gm. z kapit. 204 złr. Za czasów Rzpltej należała wś do dóbr koron., klucza zadniestrzańskiego, w ekonomii samborskiej. W lustracyi z 1686 r. (Rkp. Ossol., Nr. 1255) czytamy (str. 80 i 81): „Ta wieś zasiadła na łanach 6 ½ , między temi jest popowskich ćwierć jedna, młynar­ska ćwierć jedna. Mają poddani pod sobą cią­głych ćwierci 14. Powinności tej wsi: Na stróżę posyłają po 3 na cały tydzień. Na zażen chodzą raz do roku. Grabić siano i pleć ogro­dy pomagają kiedy potrzeba. Drwa świątecz­ne do zamku samborskiego tak dają jako i Mokrzany. Przędą z pańskiego przędziwa. Czynszu płacą z pola przymiernego na rok zł. 24; z osiadłych ćwierci płacą z każdej na rok

[s.531]

gr. 20; stróżnego ogółem gromada płaci czyn­szu zł. 24; hajduckiego na rok zł. 3 gr. 17; podymnego z całej wsi zł. 3 gr. 17; rybnego na rok zł. 3; z popowskich ćwierci płacić pop powinien zł. 3 gr. 18; młynarz płaci na rok z młyna i karczmy zł. 50; z łąki Dżiurdziego płacą na rok zł. 1 gr. 12 ½ . Opowiedziała gromada sielecka, że pan Fiedor Sielecki łą­kę Dżiurdziego, zdawna do włości należącą, indebite trzyma, na którą prawa żadnego nie pokazał. Więc wezwać zamek samborski, aby wejrzał, jakiem prawem tej łąki pomieniony p. Sielecki zażywa. Uskarżali się także ciż poddani na ojca Jana Manasterskiego, który połowicę pola przymiernego trzymając, z którego gromada płaci co rok po zł. 24, do nicze­go się do gromady nie przykłada. Zaczem postanawiamy, aby z gruntu tego ad proportionem gromady płacił co rok zł. 12, a dawne retenta za lat 7 oddał. Co aby ad executionem zamek samborski przywiódł nakazujemy. Więc że te grunta częścią są (jako gromada zcznawa) do cerkwi legowane, częścią od nie­go kupione, częścią ónemuż zastawne, przeto ponieważ prawo zabrania gruntów na cerkwie legować, postanawiamy, aby sukcesosowie tych gruntów ad proportionem legatorum grunta te odkupiwszy, albo in defectu sukce­sorów gromada sielecka do innych ról gro­madzkich odebrali i przyłączyli, skądby pro­went i podatki płacone były. Tym zaś, którzy te grunta u tego Manasterskiego zastawili, roz­kazujemy, aby jak najprędzej one wykupili, albo jeśli tych, co zastawili nie masz, albo dla ubóstwa nie mogą, aby gromada wykupiła i trzymała, wkładamy. Z kupnych zaś ról aby wszelkie należyte podatki, jako insi przedtem tych gruntów dziedzice płacili tak do skarbu Jego Król. Mości jako do gromady płacił i wnosił ten, który trzymać będzie, dekretem naszym nakazujemy, który dekret aby zamek samborski egzekwował powagą naszą nań wkładamy“. W inwentarzu z r. 1760 (Rkp. Oss., Nr. 1632, str. 145 nn.) czytamy: „W tej wsi według komisyi tak 1686 jako i pośledniejszych, gruntu J. K. Mości powinno być łanów 6 ½ , to jest ćwierci 26. Z tych pod gromadą znajduje się ad praesens tylko ćwier­ci 4 i półtory czetwertyny; item najętych JMci Szlachcie ćwierci 9 i 2 ½ czetwertyny. Zosobna znajduje się popowska ćwierć jedna, mielnicza jedna“. Dalej wymienieni są pod­dani po nazwisku i czynsz przez nich opłaca­ny w kwocie 105 zł. Czynsze z pól wynaję­tych wynoszą 310 zł. Czynsz z ćwierci mielniczej, której posessorami są Ichm. PP. Urascy, małżonkowie, na które prawo pokazali, a oraz z karczmy wynosi 50 zł. Poddani J. Kr. Mości w tej wsi, lubo powinni byli inną po­winność na folw. Zadniestrski odbywać, jako komisye dawniejsze świadczą, lecz kiedy nie wiele ich się zostało przez opresye od Jm. PP. Szlachty tamże mieszkających, dla czego wię­cej czynszu płacić nie powinni, tylko jako wyżej specyfikowano jest, odbyć dni 4 każ­dy z nich do roku powinien pieszo. Prząść z ćwierci roboczych 4 i czetwertyn l ½ ad praesens pod sobą mających z dworskiego przędziwa po łokci 3, wynosi łokci 13. Łąka nazwana „Rostoczyn“ na dwór Zadniestrski koszoną być ma a z niej pogłówne dwiema ratami powinien dwór płacić. Uskarżała się taż gromada, jakoż oczewiście okazało się przy naszej bytności, że szlachta tameczna w Sielcu będąca, wielkie oppresye czyni, biją, chudobę zabierają, grunta i łąki odbierają, o co protestacye są zaniesione. Administracya teraźniejsza starać się ma, aby po uczy­nionych protestacyach do grodu przemyskie­go raczyła zapozwać etiam i o grunta dawniej poodbierane, pozbierawszy do tego ad probationem dokumenta“.