Rosję i Kanadę łączy tylko hokej…

W sobotę podczas szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) miało miejsce spotkanie między kanadyjskim premierem Stephenem Harperem oraz rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem, podczas którego pozwolili sobie krótko, ale za to w miłej atmosferze powspominać epokowy turniej w hokeju na lodzie, w którym 40 lat temu rywalizowały Kanada i Związek Radziecki.

Był to jedyny moment, w którym liderzy znaleźli wspólny język – podczas reszty spotkania nie udało im się zgodzić ani w kwestii polityki wobec Iranu i Syrii, ani nieimponujących stosunków handlowych między Kanadą a Rosją.

Spotkanie – pierwsze tête-à-tête między Putinem a Harperem od 2007 – rozpoczęło się niezręcznie ponadgodzinnym spóźnieniem Putina, spowodowanym napiętym harmonogramem innych spotkań. Harper kazał na siebie czekać kilka minut zanim w końcu wszedł do pokoju i wymienił oficjalne uśmiechy i uściski rąk.

“Można powiedzieć, że ton rozmowy z prezydentem Putinem, cóż, jest wiele spraw, nie jest to żadna tajemnica, jest wiele spraw, w których nasze rządy nie zgadzają się ze sobą” – powiedział Harper reporterom po spotkaniu, “jednak mogę powiedzieć, że nasze rozmowy na te tematy są zawsze niezwykle szczere.”

Harper powiedział, że spędził część pięćdziesięciominutowego spotkania próbując zachęcić Putina do wycofania swojego poparcia dla reżimu syryjskiego prezydenta Baszara al-Assada. Kreml zapewnił al-Assadowi dyplomatyczną ochronę gdy ten próbował za pomocą swojej armii zdusić trwającą od 18 miesięcy rebelię – skorzystał ze swojego prawa do weta na posiedzeniach Rady Bezpieczeństwa ONZ by zablokować rezolucje mające na celu wywarcie presji na reżim.

“Oczywiście poruszyłem sprawę Syrii. Niewątpliwie nasze rządy patrzą na tę sprawę zupełnie inaczej. Według nas jasne jest, że tak długo, jak Assad jest u władzy i stosuje przemoc wobec swoich obywateli sytuacja będzie się stawać bardziej dramatyczna i chaotyczna dla wszystkich. I dlatego musi odejść, na co prezydent Putin patrzy rzecz jasna zupełnie inaczej. Przekonywałem go jednak, by odegrał w tej sprawie bardziej pozytywną rolę.”

Harper powiedział także, że zachęcał Putina, by ten kontynuował wywieranie nacisku na Iran w sprawie jego programu atomowego.

Dyskusje na temat Bliskiego Wschodu zaczęły wpływać na relacje między Ottawą a Moskwą. W liście do kanadyjskich delegatów uczestniczących w konferencji APEC kanadyjski ambasador w Rosji John Sloan napisał, że “z powodu braku zgody w kwestii m. in. Syrii nasze relacje polityczne w pewnym sensie przestały się rozwijać.”

Mało prawdopodobne jest, że Harperowi udało się przekonać rosyjskiego prezydenta do zmiany zdania. W wywiadzie udzielonym przed rozpoczęciem szczytu APEC, który wyemitowany został w tym tygodniu w rosyjskiej telewizji, Putin zażarcie bronił polityki swojego kraju na Bliskim Wschodzie.

“Czemu tylko od Rosji oczekuje się przemyślenia jej stanowiska? Czy nasi partnerzy w negocjacjach nie powinni również przemyśleć swoich? Jeśli spojrzymy na wydarzenia ostatnich kilku lat zobaczymy, że efekty wielu z inicjatyw podjętych przez naszych rozmówców odbiegały od oczekiwań,” – powiedział stacji RT. “Wystarczy spojrzeć na to co się dzieje w krajach arabskich. Wiele zmian miało miejsce w Egipcie, Libii, Tunezji, Jemenie i nie tylko. Czy mamy prawo stwierdzić, że porządek i dobrobyt w tych krajach zostały całkowicie zapewnione? A co dzieje się w Iraku?”

Putin wydawał się bardziej zainteresowany rozmową na temat anemicznych relacji handlowych między Kanadą a Rosją niż opiniami Harpera na temat Bliskiego Wschodu. Organizowanie szczytu APEC we Władywostoku – liczącym 600 000 mieszkańców mieście portowym, które w czasach sowieckich było zamkniętą bazą wojskową – jest częścią wysiłków Kremla mających na celu zwiększenie jego zaangażowania w rejonie Azji i Pacyfiku, które to zadanie jest tym pilniejsze ze względu na kryzys ekonomiczny w Europie.

W krótkich uwagach wygłoszonych zanim dziennikarze zostali wyproszeni z pokoju Putin wyraził swoje niezadowolenie z faktu, że mimo “ogromnego” potencjału w kanadyjsko – rosyjskich relacjach handlowych, kraje te nie były jeszcze w stanie doprowadzić swoich stosunków ekonomicznych do poziomu, który byłby dla Rosji zadowalający. “Niestety, patrząc na wartości bezwzględne, zyski są ograniczone” – powiedział.

W wywiadzie udzielonym The Globe and Mail przed szczytem APEC kanadyjski minister handlu Ed Fast – który przewodniczył delegacji handlowej do Moskwy w czerwcu – powiedział, że Kanada chce rozszerzyć zakres handlu z Rosją, jednak “kanadyjski biznes jest wciąż zaniepokojony atmosferą dla inwestorów. Kiedy kanadyjscy biznesmeni inwestują za granicą szukają oni pewności, przewidywalności i bezpieczeństwa inwestycji.”

W komentarzach na temat hokejowych zmagań Kanady i ZSSR Putin wyraził swoje szczególne uznanie dla kanadyjskich zawodników, którzy jako “prawdziwi ambasadorzy dobrej woli” przyjechali do Rosji w tym tygodniu by uczcić rocznicę. Poprosił on Harpera, by przekazał im podziękowania za rozegranie w Jarosławiu meczu upamiętniającego zawodników drużyny Łokomotiw Jarosław, którzy rok temu zginęli w katastrofie lotniczej.

Harper określił turniej 1972 r. “początkiem naszych współczesnych stosunków kulturowych.”

Mark Mackinnon

„The Globe and Mail”

Tłum. Mateusz Truszkiewicz