Wielka klęska „władzy ludowej”. Jak partyzanci „Orlika” rozbili obławę w Lesie Stockim
24 maja 1945 roku we wsi Las Stocki koło Kazimierza Dolnego doszło do jednej z największych bitew polskiego podziemia niepodległościowego po zakończeniu II wojny światowej.
Zgrupowanie mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika” starło się tam z połączonymi siłami NKWD, Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej.
„Orlik” dotarł do Lasu Stockiego 23 maja. Według przywoływanej przez IPN relacji Jerzego Śląskiego mógł szukać tam odpoczynku po działaniach prowadzonych na terenie intensywnie przeczesywanym przez wojsko i UB. Następnego dnia dołączyła do niego grupa Czesława Szlendaka „Maksa” z placówek w Baranowie i Kośminie. Łącznie siły partyzanckie liczyły około 170 osób.
24 maja do władz bezpieczeństwa w Puławach dotarła wiadomość o obecności zbrojnej grupy w Lesie Stockim. Zarządzono obławę. Do akcji skierowano co najmniej 200 funkcjonariuszy MO, UB i NKWD, wspieranych przez trzy samochody pancerne, dwa transportery i tankietkę. Dowództwo objęli oficerowie sowieccy.
Początkowo partyzanci zostali zaskoczeni i ponosili straty. Wielu z nich było zmęczonych po długim marszu. Po krótkiej naradzie dowódców z „Orlikiem” zdecydowano jednak o podjęciu walki. Oddziały podziemia wykorzystały trudny teren, pełen jarów i wąwozów, i zepchnęły przeciwnika do wąwozu. O wyniku starcia przesądziło zlikwidowanie sześcioosobowego dowództwa przeciwnika przez grupę prowadzoną przez „Orlika” i „Spokojnego”. W szeregach MO, UB i NKWD wybuchła panika.
Walka trwała do zmierzchu. Gdy pojawiła się informacja o nadciągających posiłkach UB, KBW i NKWD, „Orlik” zarządził odwrót. Partyzanci wycofali się w dwóch grupach w rejon wsi Sachalin i Kośmin, zabierając rannych i część poległych.
W bitwie zginęło 11 lub 12 żołnierzy „Orlika”, a około 10 zostało rannych. Według danych władz poległo 28 funkcjonariuszy NKWD, czterech milicjantów i ośmiu funkcjonariuszy UB. Partyzanci rozbili także dwa samochody pancerne, tankietkę i transporter. IPN określa bitwę w Lesie Stockim jako wielką klęskę „władzy ludowej”, którą komunistyczne władze starały się ukryć przed społeczeństwem.
Marian Bernaciak „Orlik” urodził się w 1917 roku. W czasie kampanii 1939 roku został aresztowany przez Sowietów, ale zbiegł z transportu do obozu w Kozielsku. Od 1940 roku działał w ZWZ-AK, a na przełomie 1943 i 1944 roku objął dowództwo oddziału partyzanckiego. Po wkroczeniu Armii Czerwonej początkowo zdemobilizował swoich ludzi, lecz następnie odtworzył oddział i podporządkował go strukturom DSZ-WiN. Był jednym z najważniejszych dowódców antykomunistycznego podziemia na Lubelszczyźnie. Zginął 24 czerwca 1946 roku w okolicach wsi Piotrówek pod Garwolinem.
Czytaj też: Przebrani za czerwonoarmistów uwolnili ponad 100 więźniów – akcja „Orlika” w Puławach
Kresy.pl / IPN
