Nie chciał być nadwornym pianistą cara. Ostatni koncert Chopina w Polsce
11 października 1830 roku Fryderyk Chopin wystąpił w warszawskim Teatrze Narodowym, dając koncert, który przeszedł do historii jako jego ostatni występ w ojczyźnie.
Młody kompozytor i pianista, mający zaledwie dwadzieścia lat, zagrał Koncert fortepianowy e-moll – dzieło, które sam skomponował i które tego wieczoru wykonał publicznie po raz pierwszy.
Czytaj też: Odkryto nieznane zdjęcie Fryderyka Chopina [+FOTO]
Na widowni Teatru Narodowego zasiadło około siedmiuset słuchaczy. Publiczność witała pianistę owacjami jeszcze przed rozpoczęciem koncertu, a po każdym jego występie nagradzała go długimi brawami. Program wieczoru obejmował również arię Konstancji Gładkowskiej, śpiewaczki, w której Chopin był zakochany. Po koncercie para pożegnała się w Parku Łazienkowskim – było to ich ostatnie spotkanie. Następnego dnia „Kurjer Warszawski” pisał: „Nader przyjemny był wczorajszy wieczór dla lubowników muzyki. Nowy koncert E-moll, skomponowany i wykonany pierwszy raz publicznie przez JP. Szopena, znawcy uważają za jedno z szczytnych dzieł muzycznych”.
Kilka tygodni później, 2 listopada 1830 roku, Fryderyk Chopin opuścił Warszawę, udając się wraz z przyjacielem Tytusem Woyciechowskim do Wiednia. Na rogatkach Wolskich pożegnał go chór kierowany przez jego nauczyciela, Józefa Elsnera, który wraz z uczniami odśpiewał kantatę ze słowami: „Zrodzony w polskiej krainie, niech twój talent wszędzie słynie” oraz „Choć wyjeżdżasz w obce kraje, serce twoje w nas zostaje”. Te prorocze słowa towarzyszyły mu przez całe życie na emigracji.
Początki muzycznego geniusza
Fryderyk Chopin urodził się 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, w rodzinie Mikołaja i Tekli Justyny z Krzyżanowskich. Ojciec, spolonizowany Francuz, był nauczycielem języka francuskiego w warszawskim liceum. Wkrótce po narodzinach syna rodzina przeniosła się do stolicy. Chopin już jako czteroletnie dziecko zdradzał niezwykłe zdolności muzyczne. Początkowo uczyła go matka, lecz wkrótce trafił pod opiekę czeskiego pedagoga Wojciecha Żywnego. W wieku ośmiu lat występował publicznie i komponował pierwsze krótkie utwory.
W 1823 roku rozpoczął naukę w Liceum Warszawskim, a trzy lata później wstąpił do Szkoły Głównej Muzyki przy Uniwersytecie Warszawskim, gdzie jego nauczycielem został Józef Elsner. To właśnie on dostrzegł w młodym uczniu „szczególną zdatność i geniusz muzyczny”. W tym czasie Chopin komponował już poważniejsze dzieła, m.in. Sonatę c-moll i Wariacje B-dur op. 2 na temat z „Don Giovanniego” Mozarta, które przyniosły mu pierwsze uznanie za granicą.
W 1829 roku odbył swoją pierwszą podróż koncertową do Wiednia. Występ zakończył się wielkim sukcesem, a niemiecki kompozytor Robert Schumann po wysłuchaniu jego utworów napisał słynne słowa: „Czapki z głów, panowie – oto geniusz”. Rok później Chopin przygotowywał się do kolejnego wyjazdu do stolicy Austrii. Tydzień po opuszczeniu Polski dowiedział się o powstaniu listopadowym. Choć bardzo przeżył klęskę narodowego zrywu, nie wrócił już do kraju, nie chcąc – jak mówił – być nadwornym pianistą cara.
Życie i twórczość na emigracji
W 1831 roku Fryderyk Chopin dotarł do Paryża, gdzie szybko zdobył rozgłos i uznanie w środowisku artystycznym. Przyjaźnił się z wieloma wybitnymi postaciami epoki – Lisztem, Delacroix, Mickiewiczem i Heinem. W 1832 roku zadebiutował w salonach Pleyela, odnosząc ogromny sukces. W następnych latach stworzył wiele arcydzieł – nokturny, preludia, mazurki, polonezy i ballady, które do dziś stanowią kanon muzyki romantycznej.
W 1838 roku Chopin poznał francuską pisarkę George Sand (Aurorę Dupin), z którą spędził dziewięć lat. To ona opiekowała się nim w okresach choroby i towarzyszyła w latach największej twórczej dojrzałości. Po ich rozstaniu w 1847 roku zdrowie kompozytora gwałtownie się pogorszyło. Ostatni raz wystąpił publicznie w 1848 roku w Londynie podczas koncertu dla polskich emigrantów.
Fryderyk Chopin zmarł 17 października 1849 roku w Paryżu. Został pochowany na cmentarzu Père Lachaise, a jego serce – zgodnie z wolą artysty – spoczęło w Kościele Świętego Krzyża w Warszawie.
Kresy.pl / Polskie Radio
Czytaj też: Odnaleziono ukradziony medalion z Chopinem
