Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. 10, Warszawa 1889, s. 138-139.

Rzeczyca, rus. Riczycia, wś, pow. rawski, 30 klm. na płn.-wschód od Rawy Ruskiej, 13 klm. od Uhnowa (urz. pocz.). Wś leży na płn. granicy powiatu, przypiera od zach. i płn. do powiatu tomaszowskiego, na wschód sąsiadu­je z Ulhówkiem a na płd. z Dyniskami. Środ­kiem wsi płynie Rzeczyca al. Ścisła, Szałynoki, lewy dopływ Sołokii, od zach. z króle­stwa polskiego na wsch., a potem na płd.- wsch. do Ulhówka. Wody z krawędzi płd. zbiera pot. Korytnioki, prawy dopł. Rzeczy­cy. Zabudowania wiejskie leżą na lew. brze­gu Rzeczycy (232 mt.). Nad Rzeczycą .stoi młyn. Na płn. wznosi się „Klina góra” (240 mt.). Część wsi zachodnia zwie się „Hubinkiem”; inne części: „Kąty” (Kut), grupa do­mów „Majdan”, część wsi „Rynek” i „Tamta strona”. Do obsz. dwor. należy fol. „Brzezi­na” i gajówka „Dębina”. Własn. więk. ma roli or. 753, łąk i ogr. 276, pastw. 50, lasu 377 mr.; wł. mn. roli orn. 2138, łąk i ogr. 297, pastw. 313 mr. W r. 1880 było 250 dm., 1392 mk. w gminie; 10 dm., 145 mk. na obsz. dwor.; 121 obrz. rz.-kat., 1295 gr.-kat., 121 wyzn. izrael.; 1343 Rusinów, 80 Polaków, 114 Niemców. Par. rz.-kat. w Uhnowie, gr.- kat. w miejscu, dek. uhnowski. We wsi jest cerkiew i szk. etat. dwuklasowa. Jest tu także gorzelnia. Za czasów Rzpltej należała wś do dóbr koronnych i tworzyła wraz z Hubienicami (zapewne dzisiejszy przysiółek Hubinek), Źurawcem, Lubyczą, Hutą, Hutą Lubycką i Babińcem starostwo rzeczyckie (w pow. bełzkiem). W lustracyi z r. 1765 (Rkp. Ossol. Nr 2835, str. 75 nn.) czytamy: „Wieś Rz. z Hubinkiem. W tej wsi jest łan wybraniecki, na którym siedzą Jędruch i Jacenty sołtysi, Teodor Kluczkowski, Iwan Zienków, Piotr Wolski, Iwan Hrycajów, Iwan Dacków, Kunach Błażko i Iwan Krawiec reproduxerunt przywilej Augusta III z d. 26 maja 1755 r. dany, wolnego warzenia piwa i gorzałki na własną potrzebę, ryb łowienia, bez miarki we młynie mielenia wolnego pastwiska, według dawniejszych przywilejów Jana Kazimierza pozwalający. Przychylając się do prawa A.1676 zakazującego nad 4 sołtysów na łanie zostawać, tudzież wyrażonego przywileju uczciwych Jędrucha i Jacentego sołtysów, Teodora Kluczkowskiego, Iwana Zienkowego uprzywilejowanych, przy łanie, wolnościach prawami i przywilejami opisanych zachowujemy i płacenie łanowego corocznie po zł, 100 zaczynając od raty marcowej przy kwarcie dwoma ratami po zł. 50 naznaczamy. A zaś nad opis prawa zostających Piotra Wolskie­go, syna niegdy Fedka Wolskiego, tudzież bez żadnego prawa zostających Iwana Hrycajowa, Iwana Dacka, Kunacha Błażka i Iwa­na Krawca w posesyą Rzeczyckiego ststy po­dajemy, których tak do ustąpienia z gruntów jako też i przeniesienia chałup na grunta gromadzkie adigere ma. A którzyby po tej lustracyi zasiewać ważyli się grunta wybrańców uprzywilejowanych i uznanych, nasienie i dni robocze jako posłusznych przepadać ma, ale wybrańoom ad praesens uznanym z wszel­kimi zasiewami jako też i budynki in casu nieprzeniesienia na grunta gromadzkie, do­stać się mają. Ciż sołtysi intulerunt querelam o dawanie miarek we młynie, trunków w a­rendzie starościńskiej brać pod grzywnami, na szarwarki i inne powinności pociągania, exe-

[s. 139]

kucyi do nich wyłania, półtorej ćwierci pola odebrania, natomiast ćwierci tylko jednej nadania łąk do dóbr dziedzicznych odpadnienie i przywłaszczenie. Przeto zważając te uciążli­wości i ukrzywdzenia po rezolucyą do Prze­świetnej Komisyi ekonomicznej odsyłamy. Osiadłośó i powinności Rz. z Hubinkiem: Oprócz łanu wybranieckiego, obszarów dworskich ni­żej opisanych, pola cerkiewnego, znajduje się w tej wsi pod poddaństwem w Rzeczycy ćwierci 18, osiadłych, poddanych z gumiennym, tywonem, polowym, gajowym, mielni­kami, tyleż; w Hubinku, wsi o kilka staj od­ległej i do fol. rzeczyckiego pańszczyznę od­bywającej, ćwierci 14 osiadłych, i poddanych tyleż. Powinności te: Poddani po 3 dni z czworgiem bydła lub swoim pługiem pań­szczyznę latem i zimą odbywający, wytrąco­nych mają (nie płacąc z nich czynszu) staj 10, to jest 5 ozimych szerokości jak jest w sobie ćwierć, długości na sążni 120, i na jare zasia­nych tyleż, a tych pańszczyzna po gr. 15 ra­chuje się i ciż dają czynszyku po gr. 15, owsa w garncy 16, półmacek 20, za połowę gęsi kapłonów 2 i jaj 10, i pomotków 16 na moto widło arszenowe w pasem 20, a w paśmie ni ci 20, z dworskiego przędziwa przędzą. Pod­danym dwudniowym po staju ozimym i ja rym z czynszu wytrącają, a ci do płoga po dwoje bydła sprzęgać się powinni, których dzień ciągłego po gr. 12, pieszego po gr. 6 do intraty przyłączony, prządą po motków 12 na motowidło arszenowe. Sżarwarki po dniu je­dnym na miesiąc odbywają, których połowę na reparacyą naznaczamy, a połowę do intra­ty przyłączając i stróżę koleją po jednemu, a podczas po drugiemu do kop dając odbywają, zażyn i obżyn po dwie kopy stawiają, kono­pie moczą i międlą, kapustę sadzą i polewają, czynsz według pomiaru płacą. Tkacze z warstatu po pół setku robią. Intulerunt querelam poddani, że pola gromadzkie w obszary obróciwszy i do hyberny nie przykładając się na dwór zasiewają, a z tej przy­czyny podczas żniw i na wiosnę narzuty niezwyczajne miewają, to jest na użęcie 2 kop po gr. 6, na młockę po gr. 6, do gra­bienia siana, wiązania zboża, snopów podawa­nia i poganiania po gr. 3 narzucają, kopy wielkie żąć i młócić muszą, tłoki mokre z przymusu odbywają; przeto w tych okolicz­nościach do komisyi ekonomicznej odsyłamy. Interea vero JMPan starosta od tych narzu­tów se abstineat. W tejże wsi jest staw za­rosły, spustu na nim nie bywa. Młyn na tym stawie o dwóch kamieniach. Mielnik trzecią miarkę bierze i daje z obydwóch kamieni zł.12 wieprza jednego karmi, z siekierką do reparacyi dworu ile potrzeba wychodzi. Karcz­ma na gościńcu zajezdna i przy niej izdebka nowa i komora snopkami poszyta; na dale winnica nowa, w sieniach komora, kominy murowane, w izbie piec z prostych kafli. Na podwórzu studni 2 z żurawiami i rynwami. Z arendy karczmy zł. 1600 oprócz porękawicznego świątecznego. Obszarów dworskich 6, ogrodów 4, łąk 10. Las za Hubinkiem pod Błotem Dyniskiem jest na staj troje, a wzdłuż na staj 6, w nim pomieszana dębina młoda, brzeziną młodą. W łanach od granicy Podlodońskiej są chaszcze na ogrodzenie płotów zdatne. Intrata Rz. z Hubinkiem (wymienio­na szczegółowo) wynosiła w 1762 roku 7129 zł. 28 gr.; w 1763 roku 7629 zł. 7 gr.; w 1764 roku 7556 zł. 11 gr.“. Do ststwa rzeczyckiego należały: Rzeczyca, Hubinek, Zórawce, miasteczko i wieś Lubycza, wieś Hutka Lubycka, Hrebenne i Kamionka Wołoska. W r. 1765 było to starostwo w posesyi WPana Andrzeja Rzeczyckiego, na co jednak przy­wileju niepokazano. Starostwo zajęto dnia 1 kwietnia 1787 r. i z wyjątkiem wsi Luby­czy oddano w zamian za warzelnią soli w Kossowie Edwardowi Romanowskiemu. Wś Lubyczę, przydzielouą do Jastrzębicy nabył dro­gą licytacyi w r. 1830 Henryk August baron Zeubitz za 24,450 złr. m. k. Lu. Dz.

Rzeczyca
Oceń ten artykuł

Reklama

Dlaczego zdecydowaliśmy się na ograniczenie dostępu do naszych treści?

Ponieważ nie istnieje darmowe dziennikarstwo. Zawsze ktoś za nie płaci. Jeśli Czytelnicy nie wezmą na swoje barki finansowej odpowiedzialności za istnienie niezależnych, oddolnych inicjatyw dziennikarskich, takich jak Kresy.pl, wówczas na rynku pozostaną wyłącznie niskiej jakości tabloidy oraz media finasowane przez wielkie korporacje, partie polityczne i różnego rodzaju lobbies.

Miesięczny koszt funkcjonowania portalu Kresy.pl to 20000 zł. 7-osobowa redakcja pracuje w pełnym wymiarze i praca ta jest naszym podstawowym, najczęściej jedynym, źródłem dochodu. Kresy.pl nie powstają po godzinach, tworzone przez amatorów. Portal jest tworzony przez wykwalifikowanych dziennikarzy oraz specjalistów z zakresu polityki międzynarodowej, którzy codziennie starają się dotrzeć do informacji istotnych z punktu widzenia interesu naszej politycznej wspólnoty.

Jeśli cenisz naszą pracę, jeśli z niej korzystasz i uważasz, że zamknięcie portalu Kresy.pl byłoby stratą, prosimy dołącz do grona osób, które współtworzą finansowe podstawy funkcjonowania naszego serwisu.




Zbierzmy 1000 stałych darczyńców i wyłączmy wszystkie zewnętrzne reklamy na Kresach. Pomóż nam zbudować solidną dziennikarską platformę, publikującą ekskluzywne, wysokiej jakości informacje, opinie i analizy, utrzymującą się wyłącznie dzięki zaufaniu Czytelników.

Kresy.pl są w 100% oddolną obywatelską inicjatywą, nie stoją za nami ani medialne konsorcja, ani rządowe dotacje. Naszym celem jest przeciwstawianie się wszelkim formom manipulacji opinią publiczną w Polsce. W dobie wojny informacyjnej nie ma zadania bardziej palącego niż odpowiedzialne wspieranie zaufanych mediów.

Wyłącz reklamy

Wesprzyj jednorazowo

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz przyłączyć się do dyskusji?
Nie krępuj się!

Dodaj komentarz